در این فصل در نظر داریم مهمترین معیار ارزیابی عملکرد بنگاه[1] را معرفی کنیم که با بهره گیری از عوامل مختلف تولید، به امر تولید کالاها و خدمات اشتغال دارند. به عنوان مثال یک کارگاه تولیدی لباس را در نظر بگیرید که با بهره گیری از سرمایه، مواد اولیه و نیروی کار (عوامل تولید)، پیراهن (محصول) تولید می‎نماید. عملکرد این بنگاه تولیدی می تواند با روش های متعددی مورد ارزیابی قرار گیرد. یکی از رایج‎ترین روش های ارزیابی نحوه تولید و اندازه اتلاف منابع در واحدها و مؤسسات، کارایی می باشد که به کمک روش های جدید قابل اندازه گیری می باشد. با اندازه گیری می توان از اندازه کارایی کلیه بنگاه ها، از بنگاه های تولید کننده کالا تا شرکت های خدماتی (شبیه رستوران ها و شرکت های حمل ونقل) آگاه گردید. همچنین این روش برای یررسی عملکرد شعبه های یک بانک و یا فروشگاه زنجیره ای و یا بنگاه های غیر انتفاعی (مدارس و بیمارستان ها) قابل بهره گیری خواهد بود.

این مثال ها در سطح خرد ارائه گردید، البته این روش ها برای محاسبه کارایی در سطوح کلان هم مورد بهره گیری قرار می گیرند. برای مثال می توان عملکرد یک صنعت را در طول زمان و یا در حوزه های مختلف جغرافیایی (شهر، استان، کشور و یا در کل جهان )، مطالعه و با گذشته مقایسه نمود و واحدهای کارا و ناکارا را شناسایی نمود و علل افزایش یا کاهش کارایی را مورد مطالعه قرار داد و تمهیدات لازم برای افزایش کارایی را اندیشید (عین علیان، 1387، 64).

در این فصل به اظهار مفهوم کارایی و مقایسه آن با بهره وری و اثربخشی، تبیین انواع کارایی و همچنین سنجش کارایی از روش های ناپارامتری و اظهار می گردد. در روش های ناپارامتری به روش فارل و روش تحلیل فراگیر داده ها (DEA) و مدل پنجره ای و سلسله مراتبی برای سنجش کارایی خواهیم پرداخت.

معرفی انواع روش­های اندازه گیری عملی کارایی از سوی فارل ١٩۵٧صورت گرفته می باشد. وی پیشنهاد نمود که برای اندازه گیری کارایی یک بنگاه،  بایستی عملکرد آن با عملکرد بهترین بنگاههای موجود در آن صنعت مقایسه گردد. طبق شکل (3-1) فارل سه نوع کارایی برای بنگاه مطرح نمود. وی نظر خود را با مثال ساده ای  از بنگاهی که با بهره گیری از دو عامل تولید X1  و X2   به تولید یک ستاندهY   با فرض بازده به مقیاس ثابت (که در ادامه بحث خواهد گردید) و بر مبنای حداقل نهاده می پردازد، بیان نمود. در زیر هر یک از انواع کارایی مورد مطالعه قرار می گیرند:

[1]– بنگاه یا واحد تصمیم ساز(Firm): هر واحد اقتصادی (از قبیل فروشگاه، دانشگاه، نیروگاه، کارخانه و .. ) که به تولید کالا و یا خدمات اشتغال داشته باشد، از نظر اقتصادی بنگاه شناخته می گردد. به تعبیری بنگاه به یک واحد فنی اطلاق می گردد که در آن کالاها و یا خدمات تولید می شوند، مالک و یا مدیر بنگاه در مورد مقدار و روش تولید تصمیم می گیرد و براساس روش های فنی معینی، عوامل تولید (Inputs) به محصولات (Outputs) تبدیل می شوند.

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

 متن فوق بخش هایی از این پایان نامه بود

لینک متن کامل این پایان نامه با فرمت ورد